تحصیل در مالزی برای دانشجویان ایرانی؛ از انتخاب دانشگاه تا ویزای EMGS
اگر از چند خانواده ایرانی که فرزندشان را برای تحصیل به خارج فرستاده‌اند بپرسید چرا مالزی، معمولاً جواب‌ها حول چند محور می‌چرخد: درس‌ها به انگلیسی است، هزینه‌ها نسبت به اروپا و استرالیا قابل‌تحمل‌تر است، کشور مسلمان است و غذا و فرهنگش برای ما غریبه نیست، و پرواز مستقیم یا با یک توقف، رفت‌وآمد را ساده می‌کند. همین ترکیب باعث شده کوالالامپور در دو دهه گذشته یکی از مقصدهای ثابت دانشجویان ایرانی باشد؛ مقصدی که البته مثل هر انتخاب دیگری، هم نکته‌های روشن دارد و هم دام‌هایی که باید از قبل شناخت.
چرا مالزی این‌قدر بین ایرانی‌ها جا افتاده؟
مهم‌ترین دلیل، زبان آموزش است. تقریباً همه دانشگاه‌های مطرح مالزی در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی به انگلیسی تدریس می‌کنند و برای ورود، معمولاً نمره آیلتس حدود ۵٫۵ تا ۶٫۵ می‌خواهند؛ خیلی از آن‌ها دوره زبان داخلی هم دارند و دانشجو را بدون نمره کامل زبان، مشروط می‌پذیرند. دلیل دوم، جیب خانواده‌هاست: شهریه و هزینه زندگی در مالزی به‌طور محسوس از کشورهای غربی پایین‌تر است، اما مدرک نهایی می‌تواند مالزیایی، بریتانیایی یا استرالیایی باشد؛ چون بخش مهمی از دانشگاه‌های این کشور شعبه یا شریک دانشگاه‌های غربی‌اند. دلیل سوم را هم نباید دست‌کم گرفت: مالزی کشوری مسلمان با زیرساخت حلال گسترده است و خانواده‌هایی که برای سبک زندگی فرزندشان حساس‌اند، اینجا خیال راحت‌تری دارند.
دانشگاه‌هایی که اسمشان را بیشتر می‌شنوید
دانشگاه مالایا (University of Malaya) قدیمی‌ترین و معتبرترین دانشگاه دولتی مالزی است و در رتبه‌بندی‌های جهانی معمولاً بهترین جایگاه کشور را دارد. شهریه‌اش برای دانشجوی بین‌المللی از دانشگاه‌های خصوصی کمتر است، اما پذیرشش هم رقابتی‌تر است و ظرفیت رشته‌های پرطرفدار زود پر می‌شود.
موناش مالزی (Monash University Malaysia) شعبه دانشگاه موناش استرالیاست؛ مدرکی که می‌گیرید دقیقاً مدرک موناش است و شهریه، گرچه از دانشگاه‌های محلی بالاتر است، اما به‌مراتب از تحصیل در خود استرالیا ارزان‌تر تمام می‌شود. دانشگاه ناتینگهام مالزی همین مدل را با مدرک بریتانیایی ارائه می‌کند و برای رشته‌هایی مثل مهندسی، داروسازی و کسب‌وکار شناخته‌شده است.
در میان دانشگاه‌های خصوصی داخلی، سان‌وی (Sunway University) و تیلورز (Taylor's University) سال‌هاست میان دانشجویان بین‌المللی محبوب‌اند؛ تیلورز به‌ویژه در مهمان‌نوازی و آشپزی و سان‌وی در کسب‌وکار و برنامه‌های مشترک با دانشگاه لنکستر انگلیس اسم درکرده‌اند. APU (دانشگاه فناوری و نوآوری آسیا-اقیانوسیه) هم برای رشته‌های کامپیوتر و فناوری اطلاعات انتخاب پرتکراری است. نکته مهم این است که «معروف بودن» با «مناسب بودن برای شما» یکی نیست؛ رتبه رشته موردنظرتان، شهریه دقیق همان رشته و وضعیت تأیید مدرک را باید جداگانه بررسی کنید.
هزینه‌ها: شهریه و زندگی در کوالالامپور
در زمان نگارش این مقاله، شهریه سالانه کارشناسی در دانشگاه‌های خصوصی مالزی حدود ۲۵ تا ۵۰ هزار رینگیت و در شعبه‌های خارجی مثل موناش و ناتینگهام حدود ۴۰ تا ۶۵ هزار رینگیت است؛ دوره‌های پزشکی و دندان‌پزشکی به‌مراتب گران‌ترند و می‌توانند چند برابر این اعداد باشند. دانشگاه‌های دولتی مثل مالایا برای دانشجوی خارجی معمولاً در بازه پایین‌تری قرار می‌گیرند.
هزینه زندگی دانشجویی در کوالالامپور، با اجاره اتاق یا آپارتمان اشتراکی، خوردوخوراک و حمل‌ونقل، حدود ماهانه ۱٬۸۰۰ تا ۳٬۰۰۰ رینگیت برآورد می‌شود. محله‌هایی مثل سوبانگ جایا و بنگسار که نزدیک دانشگاه‌ها هستند، اجاره بالاتری دارند اما مسیر رفت‌وآمد را کوتاه می‌کنند. این ارقام تقریبی‌اند و با سبک زندگی و نوسان نرخ رینگیت تغییر می‌کنند؛ بودجه را با حاشیه امن ببندید.
نکته عملی برای خانواده‌های ایرانی: پرداخت شهریه از ایران با کارت بانکی مستقیم ممکن نیست و بیشتر دانشجوها ناچارند شهریه و هزینه درخواست را از مسیرهای واسط ارزی پرداخت کنند؛ این را از همان اول در برنامه مالی‌تان لحاظ کنید، نه وقتی نامه پذیرش و مهلت پرداخت رسید.
ویزای دانشجویی و مسیر EMGS
ویزای دانشجویی مالزی مستقیم از سفارت صادر نمی‌شود؛ پرونده از مسیر سازمان EMGS (خدمات جهانی آموزش مالزی) می‌گذرد. روند کلی این است: از دانشگاه پذیرش می‌گیرید، دانشگاه مدارکتان را برای EMGS ثبت می‌کند، بعد از بررسی مدارک تحصیلی و گواهی سلامت، نامه تأییدیه ویزا (VAL) صادر می‌شود. با این نامه وارد مالزی می‌شوید و بعد از ورود، معاینه پزشکی و تحویل پاسپورت برای صدور برچسب اقامت دانشجویی (Student Pass) انجام می‌شود.
کل این مسیر معمولاً چند هفته تا حدود دو ماه طول می‌کشد، پس ثبت‌نام ترم را به هفته‌های آخر نسپارید. هزینه بررسی EMGS و بیمه دانشجویی هم جزئی از هزینه‌های اولیه است و دانشگاه معمولاً مبلغش را همراه شهریه ترم اول اعلام می‌کند. دانشجوی ایرانی برای ورود اولیه معمولاً نیازمند دریافت تأییدیه قبلی است؛ جزئیات روز را حتماً از سایت EMGS و دانشگاه مقصد چک کنید، چون مقررات ورود اتباع کشورها گهگاه تغییر می‌کند.
برنامه‌های دوقلو؛ پل ارزان‌تر به انگلیس و استرالیا
یکی از جذابیت‌های خاص مالزی، برنامه‌های «توینینگ» یا انتقال است: دانشجو یک یا دو سال اول را در مالزی با شهریه مالزیایی می‌خواند و برای ادامه به دانشگاه شریک در انگلیس، استرالیا یا نیوزیلند منتقل می‌شود و مدرک نهایی را از همان دانشگاه می‌گیرد. مدل دیگری هم هست که کل دوره در مالزی می‌گذرد اما مدرک را دانشگاه خارجی صادر می‌کند (برنامه‌های ۳+۰).
این مدل برای خانواده‌ای که بودجه کامل چهار سال غرب را ندارد ولی مدرک غربی می‌خواهد، وسوسه‌انگیز است؛ اما دو شرط دارد: اول اینکه انتقال به دانشگاه مقصد قطعی و خودکار نیست و معمولاً به معدل حداقلی وابسته است. دوم اینکه گرفتن ویزای کشور مقصد در سال دوم یا سوم، پرونده جداگانه‌ای است و سابقه مالی و تحصیلی شما آنجا دوباره بررسی می‌شود.
قبل از ثبت‌نام، این‌ها را بدانید
تأیید مدرک در ایران: اگر قصد دارید بعد از فارغ‌التحصیلی به ایران برگردید و مدرکتان را ارزیابی کنید، دانشگاه و رشته باید در فهرست مورد تأیید وزارت علوم باشد. این فهرست هر سال به‌روزرسانی می‌شود و بعضی دانشگاه‌های خصوصی مالزی در گروه‌های ضعیف‌تر قرار می‌گیرند یا اصلاً تأیید نیستند. قبل از پرداخت هر مبلغی، نام دقیق دانشگاه را در سامانه وزارت علوم جست‌وجو کنید.
دام مؤسسه‌های اعزام: بازار اعزام دانشجو به مالزی پر از واسطه‌هایی است که با وعده «پذیرش تضمینی» یا تخفیف‌های غیرواقعی، دانشجو را به دانشگاه‌های کم‌اعتبار می‌فرستند و کمیسیونشان را از همان دانشگاه می‌گیرند. قاعده ساده این است: شهریه را فقط به حساب رسمی خود دانشگاه بپردازید، نامه پذیرش را مستقیم از دانشگاه بگیرید و برای هر ادعایی (رتبه، تأیید، بورسیه) سند قابل‌بررسی بخواهید.
کار دانشجویی: مالزی به دانشجویان بین‌المللی اجازه کار پاره‌وقت محدود (معمولاً تا ۲۰ ساعت در هفته و در مشاغل مشخص، آن هم در تعطیلات یا با شرایط خاص) می‌دهد؛ روی درآمد کار دانشجویی برای تأمین شهریه حساب باز نکنید.
مالزی برای خیلی از ایرانی‌ها هنوز یکی از متعادل‌ترین انتخاب‌هاست: نه آن‌قدر گران که از دسترس خارج باشد، نه آن‌قدر ناشناخته که ریسک مدرکش بالا برود. فقط تعادلش وقتی به نفع شما می‌ماند که انتخاب دانشگاه را با چشم باز و بر اساس تأیید مدرک، بودجه واقعی و مقصد نهایی انجام دهید، نه بر اساس بروشور مؤسسه‌ها.
منابع
- سازمان EMGS و مراحل ویزای دانشجویی مالزی: https://educationmalaysia.gov.my
- دانشگاه مالایا: https://www.um.edu.my
- موناش مالزی: https://www.monash.edu.my
- رتبه‌بندی دانشگاه‌های مالزی در QS: https://www.topuniversities.com/universities/university-malaya